نقد و بررسی فیلم 12 مرد خشمگین

مرد خشمگین از شاهکارهای سینمای جهان به کارگردانی سیدنی لومت محصول سال 1957 در ژانر جنایی/ دادگاهی است. از جذابیت مهم فیلم که خیلی مورد توجه همگان قرار گرفته، روایت داستان در یک لوکیشن است. لوکیشن واحد فیلم باعث می شود فیلمساز دچار محدودیت شود و دستش برای پیشبرد و اجرای بهتر فیلم بسته باشد. در اینجاست که کارگردان باید خلاقیت به خرج دهد و با استفاده از عناصر دیگری فیلم را برای مخاطب جذاب سازد.یکی از این عوامل ضرباهنگ یا ریتم فیلم است که هم در فیلم‌نامه و هم در تدوین فیلم وجود دارد. مقصود از ریتم در تدوین واژه تمپو است که خودش را به وسیله زمان نمایش پلان‌ها و توالی آنها نشان می دهد و در این فیلم هم این نکات قابل بررسی است.

فيلمنامه‌ي «دوازده مرد خشمگين» را رجينا لدزو براساس داستاني از خودش نوشته است داستان فيلم درباره‌ي دوازده مرد در هيات منصفه يك دادگاه است كه در زمان تنفس و قبل از اخذ راي نهايي دورهم جمع مي‌شوند. همه اعضا معتقدند كه مظنون گناهكار است. او يك پسر هجده ساله است كه احتمال دارد پدر خود را کشته است. يكي از اعضاي هيات منصفه به‌ نام ديويد با راي گناهكار ‌بودن او موافق نيست و شكهايي دارد. از آنجا که تمام حقايق اثبات مي‌كند كه فرد مظنون گناهكار است، اعضا كنجكاو مي‌شوند كه چرا ديويد مشكوك است و او دلايل خود را بیان می کند.

درحين فيلمبرداري سيدني لومت به تدريج فاصله كانوني لنز دوربين را تغيير مي‌داد و اين حربه موجب آن مي‌شد كه دورنما به شخصيت‌ها نزديك‌تر شده و حس قرار گرفتن آنها در تنگنا بيشتر به مخاطب منتقل شود.

کارگردانی فیلم در اوج قرار دارد. این فیلم می تواند برای همه علاقه مندان به سینما و فیلمسازی مثل یک کلاس درس باشد. اینکه داستان فیلم در یک مکان جریان دارد و با دیالوگ داستان پیش می رود ولی از جذابیت آن کاسته نمی شود و مخاطب همچنان فیلم را دنبال می کند خود گویای همه چیز است.سیدنی لومت در این فیلم به خوبی از لنزها بهره برده است. در شروع فیلم ما فضای بازی از اتاق را می بینیم ولی به تدریج با توجه به سخت تر شدن رای گیری این فضا بسته و بسته تر می شود و حتی شما سقف را نیز می بینید و حس خفقانی که به این اعضا دست داده به شما هم دست می دهد. البته فیلمنامه این فیلم درخشان هم جزء شاهکارهای تاریخ سینماست.

این فیلم به ما تفاوت سینما و تئاتر را نشان می دهد. با این که تمام فیلم در یک دکور است ولی اینجا این دوربین و لنز است که حس های مختلفی را ایجاد میکند و این وجه تمایز سینما و تئاتر می باشد.

این فیلم افتخارات زیادی را کسب کرده است.این فیلم برنده جایزه بهترین فیلم خارجی از بفتا شده است. همچنین این فیلم برنده خرس طلایی بهترین فیلم از جشنواره برلین شد و در اسکار و گلدن گلوب نامزد بهترین فیلم شد. این فیلم زیبا نامزدی اسکار و گلدن گلوب بهترین کارگردانی را هم برای سیدنی لومت به ارمغان آورد. بازیگران فیلم عبارتند از مارتین بالسام، جان فیدلر، لی جی. کاب،. ای. جی. مارشال، جک کلاگمن، هنری فوندا ، روبرت وبر و ....